• Erfrecht advocaat erfrechtspecialist

    Juridisch advies erfrecht

    Heeft u juridisch advies nodig op het het gebied van erfrecht? Mr. A.C. de Bakker verleent onder andere juridische rechtsbijstand aan erfgenamen, executeurs, testamentair bewindvoerders, schuldeisers, legatarissen en legitimarissen.

    Als erfrechtspecialist heeft mr. A.C. de Bakker onder ander ervaring met rechtszaken over de verdeling van een erfenis, over de berekening van het kindsdeel, over het beroep op de legitieme portie, over de (erfrechtelijke) overgang van de onderneming en met andere aan het erfrecht gerelateerde rechtszaken.

    meer
  • Erfenis

    De nalatenschap

    Je kunt erfgenaam zijn op grond van de wet en op grond van een testament. Of erflater een testament heeft gemaakt, kun je nagaan in het Centraal Testamentenregister. Een kind dat is onterfd, kan aanspraak maken op zijn legitieme portie.

    Een aantal personen zijn onwaardig om te erven. Deze personen kunnen geen enkele aanspraak maken op de erfenis. De wet noemt 5 gevallen van onwaardigheid. Er kan echter sprake zijn van vergeving door erflater. In dat geval is de onwaardigheid komen te vervallen.

    Het begrip schulden van de nalatenschap is een breed begrip. Hieronder vallen namelijk niet alleen de nog openstaande rekeningen en niet afgeloste leningen van erflater, maar ook bijvoorbeeld een vordering uit hoofde van de legitieme portie. De wet bepaalt ook in welke volgorde de schulden voldaan moeten worden.

    Voor overlijden kan erflater in beginsel geen afspraken maken die zijn erfrechtelijke bevoegdheden beperken. Het is wel mogelijk om voor het overlijden van erflater afspraken te maken over bepaalde goederen van erflater. Gedacht kan bijvoorbeeld worden aan een verblijvingsbeding.

    meer
  • verklaring van erfrecht

    Informatie over de nalatenschap

    Hoe kom je aan informatie over de nalatenschap? Hoe kom je te weten wie de erfgenamen zijn en wie mogen er beschikken over de nalatenschap? Daartoe zijn verschillende informatievoorzieningen bij wet geregeld.

    Allereerst is er het Centraal Testamentenregister om na te gaan of er een testament is gemaakt. Verder is er een boedelregister waarin bijvoorbeeld staat of er een vereffenaar is benoemd.

    De verklaring van erfrecht is een notariële akte waarin staat wie de erfgenamen zijn en wie over de nalatenschap mogen beschikken.

    Een boedelbeschrijving geeft een beschrijving van de bezittingen en schulden van erflater. De wet geeft aan verschillende personen de verplichting om een boedelbeschrijving te maken. In sommige gevallen moet de boedelbeschrijving ook ter inzage worden gelegd.

    Zowel de executeur als de vereffenaar als de bewindvoerder hebben wettelijke informatieverplichtingen. De legitimaris en enkele andere personen hebben juist een expliciet bij wet bepaald informatierecht.

    meer
  • Aanvaarden en verwerpen

    Aanvaarding en verwerping

    Zoals velen wel weten kan een erfgenaam een nalatenschap aanvaarden of verwerpen. Een aanvaarding kan zuiver gedaan worden en onder het voorrecht van boedelbeschrijving (beneficiaire aanvaarding). Een zuivere aanvaarding kan blijken uit iemands gedragingen. Zuivere aanvaarding van de nalatenschap leidt tot een onbeperkte aansprakelijkheid voor de schulden van de nalatenschap.

    De wettelijke vertegenwoordiger van een minderjarige moet voor die minderjarige de keuze maken. Als niet tijdig een keuze wordt gemaakt, is automatisch sprake van beneficiaire aanvaarding.

    Een eenmalig gemaakte keuze is onherroepelijk. Je kunt de gemaakte keuze dan ook niet meer wijzigen. In sommige gevallen is het mogelijk om met toestemming van de Kantonrechter na een zuivere aanvaarding toch nog beneficiair te aanvaarden. Dat bijvoorbeeld als sprake is van de ontdekking van een nadelig testament of na ontdekking van een schuld die je als erfgenaam niet had behoeven te verwachten.

    Een legataris kan het legaat verwerpen. De verwerping van een legaat is niet aan een vorm verbonden. Een legitimaris kan afstand doen van zijn recht op de legitieme portie.

    meer
  • Erven

    Het versterferfrecht

    Het versterferfrecht is van toepassing als er geen testament is. De wet bepaalt wie er in dat geval erven en onderscheidt daartoe vier groepen van personen. Op grond van het versterferfrecht kan ook plaatsvervulling plaatsvinden.

    De erfgenamen in het versterferfrecht zijn de bloedverwanten en de echtgenoot van erflater. Zwagers en schoonzussen erven dus niet op grond van de wet. Een buitenechtelijk niet erkend kind is evenmin een juridisch bloedverwant van erflater.

    Erfgenamen erven in het versterferfrecht in beginsel voor gelijke delen. Wel moet er rekening mee gehouden worden dat soms eerst een huwelijksgoederengemeenschap verdeeld moet worden alvorens de nalatenschap verdeeld kan worden.

    Het erfdeel van een halfbroer of halfzus van erflater is gelijk aan de helft van het erfdeel van een ‘volle’ broer of zus. Het erfdeel van een ouder van erflater mag niet minder bedragen dan een kwart van de nalatenschap.

    meer
  • vaderschap

    Vaststelling van het vaderschap

    Een buitenechtelijk niet erkend kind is geen juridisch bloedverwant van erflater en heeft dan ook geen erfrechtelijke aanspraken. Het vaderschap van erflater kan echter gerechtelijk worden vastgesteld. Aangetoond moet dan worden dat erflater de verwekker van het kind is (er moet sprake zijn geweest van geslachtsgemeenschap) of erflater moet de levensgezel van moeder zijn geweest en ingestemd hebben met een daad die de verwerking tot gevolg heeft gehad.

    De gerechtelijke vaststelling van het vaderschap heeft tot gevolg dat het kind óf op grond van het versterferfrecht erfgenaam is óf (als hij indirect is onterfd) recht heeft op de legitieme portie.

    Als het vaderschap pas lange tijd na het overlijden van erflater wordt vastgesteld, kan het zijn dat de nalatenschap (deels) is verteerd door de andere erfgenamen. Er zal dan bekeken moet worden in hoeverre die erfgenamen aangesproken kunnen worden tot terugbetaling.

    Kinderen die middels postume procreatie worden verwekt, erven niet. Zij bestonden namelijk niet op het moment van overlijden van erflater. Erflater kan bij testament er echter wel voor zorgen dat deze kinderen toch erfrechtelijk bevoordeeld worden.

    meer
  • verdeling

    De wettelijke verdeling

    De wettelijke verdeling is van toepassing als er geen testament is en erflater een echtgenoot en kinderen achterlaat. Maar wat houdt de wettelijke verdeling nu precies in? De wettelijke verdeling houdt in dat de langstlevende echtgenoot alle goederen krijgt en dat de kinderen een (niet-opeisbare) geldvordering op de echtgenoot krijgen.

    De geldvordering van het kind is pas opeisbaar als de echtgenoot zelf komt te overlijden. In sommige gevallen is de geldvordering al eerder opeisbaar.

    Ook bij testament kan de wettelijke verdeling van toepassing zijn verklaard. Maar je moet er dan wel op bedacht zijn dat daar ook weer op bepaalde punten van afgeweken kan zijn. Zo kan erflater een eerder moment hebben bepaald waarop de geldvordering van het kind opeisbaar wordt. Ook is het mogelijk dat een stiefkind in de wettelijke verdeling wordt betrokken.

    Als de wettelijke verdeling van toepassing is, dan is de langstlevende echtgenoot gehouden alle schulden van de nalatenschap te voldoen. De wet bepaalt op welke wijze schuldeisers verhaal kunnen nemen op de nalatenschap. In sommige gevallen kunnen ook de kinderen worden aangesproken.

    meer
  • Testament

    Het testament

    Een testament kan op verschillende manieren worden gemaakt. In de meeste gevallen zal de notaris het testament hebben opgesteld, maar verplicht is dat niet. Zo kan bijvoorbeeld ook sprake zijn van een depot testament. Bij codicil kan beperkt over de nalatenschap worden beschikt.

    Als sprake is van een geestesstoornis zoals zwakzinnigheid ten tijde van het maken van het testament, kan het testament nietig worden verklaard.

    Onduidelijke teksten in een testament zullen nader uitgelegd moet worden. Ook zal in sommige gevallen gekeken moeten worden naar de bedoeling die erflater voor ogen heeft gehad. In andere gevallen komt een testamentaire beschikking te vervallen.

    De wet noemt een aantal personen die niet bij testament bevoordeeld kunnen worden. Hier vallen onder andere voogden, artsen en notarissen onder. Ook zogenaamde stromannen kunnen geen voordeel genieten uit een testament.

    Voorheen bestond er de praktijk van de ouderlijke boedelverdeling, ook wel het langstlevende testament genoemd. Daarnaast werd ook veel gebruik gemaakt van het vruchtgebruik testament.

    meer
  • Wilsrecht

    Wilsrechten

    Als de wettelijke verdeling van toepassing is, krijgen de kinderen een niet-opeisbare vordering op de langstlevende echtgenoot. Als deze langstlevende echtgenoot hertrouwt, krijgen de kinderen er een stieffamilie bij. Hierdoor lopen de kinderen het gevaar dat goederen van affectieve waarde buiten hun bereik komen. Evenzo kan de economische waarde van hun niet-opeisbare geldvordering flink dalen door het aantreden van een stiefouder. De wetgever heeft deze risico’s onwenselijk geacht en om die reden bepalingen in de wet opgenomen die worden aangeduid met de term ‘wilsrechten’.

    De wet kent vier momenten waarop een kind een wilsrecht kan uitoefenen. Het uitoefenen van een wilsrecht houdt in dat de eigendom van een goed wordt overgedragen aan een kind. In sommige gevallen mag de ouder wel het goed blijven gebruiken. De ouder krijgt dan een zogenaamd vruchtgebruik. In andere gevallen krijgt het kind de eigendom van het goed zonder dat daaraan beperkingen kleven.

    Wilsrechten kunnen echter bij testament zijn beperkt of opgeheven of juist zijn uitgebreid.

    meer
  • legitieme portie

    De legitieme portie

    Een ouder kan zijn kind onterven, maar dat wil niet zeggen dat het kind geen enkele aanspraak meer heeft op de nalatenschap. Een onterfd kind kan namelijk aanspraak maken op de legitieme portie.

    Om de legitieme portie te kunnen berekenen moet eerst de legitimaire massa worden bepaald. De legitimaire massa is de waarde van de goederen van de nalatenschap, te vermeerderen met bepaalde giften en te verminderen met bepaalde schulden. De legitimaire massa wordt vervolgens gedeeld door twee en dan door het aantal personen die door erflater zijn achtergelaten (de vooroverleden personen meegerekend).

    De hoogte van de legitieme portie is niet in alle gevallen gelijk aan de legitimaire aanspraak. Om te bepalen waar de legitimaris recht op heeft dient ook gekeken te worden naar dat wat hij al heeft gekregen of had kunnen krijgen.

    De vordering van de legitimaris is een schuld van de nalatenschap en is van hogere rang dan een legaat. Als de nalatenschap ontoereikend is om de vordering van de legitimaris te voldoen, zal inkorting van giften en makingen moeten plaatsvinden.

    meer
  • som ineens

    Andere wettelijke rechten

    Veel mensen zijn er mee bekend dat een onterfd kind aanspraak kan maken op de legitieme portie. Minder mensen zijn er mee bekend dat naast het recht van een kind op de legitieme portie er ook andere wettelijke rechten bestaan die met een testament niet opzij gezet kunnen worden. Het gaat dan om rechten inzake het voortgezet gebruik van de woning en de inboedel, alsook om vruchtgebruik op de woning, de inboedel en andere goederen van de nalatenschap. Daarnaast is er ook een recht dat de ‘som ineens voor het kind’ wordt genoemd en het recht op een som ineens voor verrichte arbeid.

    Het kan gebeuren dat na het overlijden van een ouder een kind niet meer in zijn kosten van verzorging en opvoeding of die van levensonderhoud en studie kan voorzien. In zo’n geval kan het kind aanspraak maken op een som ineens.

    Daarnaast is er ook het recht op een som ineens als billijke vergoeding voor verrichte arbeid. Om daarop aanspraak te kunnen maken zal men aan een aantal voorwaarden moeten voldoen. Het verricht hebben van vrijwilligerswerk geeft bijvoorbeeld geen recht op een som ineens.

    De som ineens is van hogere rang dan de legitieme portie.

    meer
  • Onderneming

    Voortzetting van een onderneming

    Als erflater bij leven een onderneming had, kan het zijn dat de echtgenoot van erflater of zijn kind(eren) de onderneming willen voortzetten. Niettemin kan dit voornemen van het kind of de echtgenoot worden doorkruist door de werking van het erfrecht. Het is immers mogelijk dat goederen die dienstbaar waren aan de onderneming van erflater terechtkomen bij een andere persoon dan degene die de onderneming wil voortzetten.

    Er kan echter om overdracht worden verzocht van goederen die dienstbaar waren aan de onderneming van erflater. Het begrip ‘dienstig aan’ veronderstelt dat de goederen een functie hebben in de beroeps- of bedrijfsuitoefening. Hierbij wordt geen onderscheid gemaakt tussen goederen die geheel en goederen die slechts gedeeltelijk dienstig zijn aan de beroeps- of bedrijfsuitoefening.

    De prijs van de over te dragen goederen dient redelijk te zijn. De waarde van veel ondernemingen wordt namelijk bepaald aan de hand van de waarde van het eigen vermogen en de aanwezige goodwill. De hoogte van de goodwill wordt veelal berekend aan de hand van de behaalde resultaten in de afgelopen 3 jaar.

    meer
  • Legaat

    Legaat, last en making

    Een legaat is een vorderingsrecht dat erflater bij testament aan een of meer personen toekent. Dat vorderingsrecht kan betrekking hebben op goederen, maar ook op diensten. Een legaat komt ten laste van de gezamenlijke erfgenamen, tenzij erflater heeft bepaald dat de verplichting rust op een bepaalde erfgenaam of legataris.

    Een testamentaire last is een verplichting (niet zijnde een legaat) die door erflater bij testament wordt opgelegd aan de gezamenlijke erfgenamen of aan een of meer bepaalde erfgenamen of legatarissen of aan de executeur. Als de last is opgelegd aan de executeur dan rust de last tevens op de gezamenlijke erfgenamen, tenzij uit het testament iets anders voortvloeit.

    De wet kent specifieke bepalingen voor makingen onder tijdsbepaling en onder voorwaarde. Het kan namelijk zijn dat iemand een aandeel uit de nalatenschap krijgt na verloop van een bepaalde tijd of na het in vervulling gaan van een bepaalde voorwaarde. In principe wordt er bij voorwaardelijke makingen twee of meermalen beschikt over hetzelfde goed. Men heeft het dan ook wel over de fedeï-commissaire (voorwaardelijke) making, de making over de hand of over de tweetrapsmaking.

    meer
  • Executeur

    De executeur

    Er worden drie soorten executeurs onderscheiden, namelijk de begrafenisexecuteur, de beheersexecuteur en de executeur-afwikkelingsbewindvoerder. De begrafenisexecuteur is slechts bevoegd tot het regelen van de begrafenis of de crematie. De beheersexecuteur heeft tot taak om de goederen van de nalatenschap te beheren en schulden van de nalatenschap te voldoen. De executeur-afwikkelingsbewindvoerder heeft de meeste bevoegdheden en kan de exclusieve bevoegdheid zijn toegekend om de verdeling van de nalatenschap vast te stellen.

    Als een executeur is benoemd, kunnen de erfgenamen niet zonder medewerking van de executeur over de goederen van de nalatenschap beschikken. De executeur vertegenwoordigt dus de erfgenamen.

    De wet regelt wanneer de taak van de executeur eindigt. Een executeur kan ook door de Kantonrechter worden ontslagen als gewichtige redenen (bijvoorbeeld disfunctioneren) daartoe aanleiding geeft. Een executeur kan ook aansprakelijk zijn voor schade als hij niet de ‘zorg van een goed executeur’ heeft betracht.

    meer
  • Bewind

    Testamentair bewind

    Bij testament kan bewind worden ingesteld over een of meer na te laten goederen. Bij bewind gaat het over een voorziening met betrekking tot beheer over vermogen. Je dient dus te spreken over de onder bewind gestelde goederen en niet over de onder bewind gestelde persoon. Het bewind vangt in beginsel aan bij het overlijden van erflater.

    Het onder bewind gestelde vermogen vormt een afgescheiden vermogen. Schuldeisers van de rechthebbende kunnen daar over het algemeen dan ook geen verhaal op nemen.

    Het bewind kan om verschillende redenen zijn ingesteld, namelijk in het belang van de rechthebbende, in het belang van een ander dan de rechthebbende of vanwege een gemeenschappelijk belang. De strekking van het bewind is van invloed op de bevoegdheden van de bewindvoerder en de rechthebbende, op de uitwinbaarheid van de goederen en op het einde van het bewind.

    Een bewindvoerder kan door de Kantonrechter worden ontslagen wegens gewichtige redenen (bijvoorbeeld disfunctioneren). Een bewindvoerder kan ook aansprakelijk zijn voor schade als hij tekortschiet in de zorg die een goed bewindvoerder dient te betrachten.

    meer
  • Vereffening

    Vereffening

    Een nalatenschap moet in beginsel vereffend worden als er sprake is van beneficiaire aanvaarding door een of meer erfgenamen, maar ook wanneer door de rechtbank een vereffenaar is benoemd. De vereffening van een nalatenschap dient het belang van de schuldeisers en is te vergelijken met een faillissement.

    Er bestaat zowel een ‘lichte’ als een ‘zware’ vereffening. De lichte variant is veelal van toepassing op nalatenschappen die beneficiair zijn aanvaard maar een (voldoende) positief saldo hebben. De vereffening heeft in dat geval veel weg van executele. De kern van de lichte vereffening is dat een boedelbeschrijving wordt opgemaakt en de schuldeisers van de nalatenschap worden voldaan. Bij de zware variant dienen echter een aantal formaliteiten te worden nageleefd. Die formaliteiten dienen het belang van de schuldeisers. De wet bepaalt hoe het proces van ‘zware’ vereffening dient te verlopen en wat de taken van de vereffenaar zijn.

    Tijdens de vereffening zijn de erfgenamen bevoegd tot beheer, als dit beheer bestaat uit handelingen die tot gewoon onderhoud of behoud van een goed van de nalatenschap dienen, of uit handelingen die geen uitstel kunnen lijden.

    meer
  • verdeling

    Verdeling

    Door erfopvolging ontstaat er vaak een onverdeelde gemeenschap. Deze gemeenschap is voor verdeling vatbaar. Gedurende de periode dat de gemeenschap niet is verdeeld, dienen erfgenamen zich jegens elkaar te gedragen overeenkomstig te eisen van redelijkheid en billijkheid.

    Verdelen is zowel een praktische als een juridische lastige aangelegenheid. Terwijl welwillende partijen snel een verdeling tot stand kunnen brengen, kan één onwelwillende partij – en wellicht om goede redenen – roet in het eten gooien en zorgen voor ellenlange procedures.

    Het verdelen zelf kan grofweg in verschillende aspecten worden onderscheiden. Veelal begint de verdeling op het moment waarop de deelgenoten om de tafel gaan zitten. Gekeken zal dan moeten worden op welke wijze de verdeling zal plaatsvinden. Wordt bijvoorbeeld de woning aan een deelgenoot toebedeeld of wordt de woning juist verkocht. De overbedelingsvorderingen zullen vastgesteld moeten worden en wellicht is er ook nog het een en ander te verrekenen.

    Bij de vaststelling van de verdeling moeten ook giften met inbrengverplichting in acht worden genomen. Ook kan er toerekening van schulden plaatsvinden.

    meer